نقش معماری سبز در بهینه سازی مصرف انرژی

معماران با اندیشه و پندار خود، تجسم عینی طراحی و پایدار و آینده نگری هوشمندانه را به معرض اجراء خواهند گذاشت. پایداری فیزیکی سازه در کنار نگرش به منابع تامین انرژی، کلید واژه و الگویی مناسب در حفظ منابع و ممانعت از هدر رفت و بهینه سازی مصالح و انرژی بر شمرده خواهد شد. گرایش به سبک معماری نوین با سازگاری محیطی و اقلیمی و هماهنگی با طبیعت از نیازهای عصر حاضر بوده، که این نگرش علاوه بر بهره گیری از معماری سنتی و ایرانی، هویت بخش توسعه پایدار جهت نسل های آینده نیز خواهد بود. بکار گیری مصالح مناسب با اقلیم و قابل بازیافت، جنبه های بومی و هویتی و فرهنگی را نیز تقویت کرده، که از اصلی ترین مفاهیم اکولوژی در طراحی و معماری می باشد. بطور کلی بوم شناسی در معماری بر قابلیت سازه جهت تلفیق عوامل محیطی و جوی، و تبدیل مراتب به کیفیت فضاها و آسایش و فرم تمرکز دارد. در سنوات و دهه های اخیر تحقیقات و مقالات و بیانه های متععدی در سراسر دنیا به رشته تحریر درآمده، که مفاهیم توسعۀپایدار و اهداف و مقاصد معماری پایدار را نیز تدوین نموده است. حال سوال اینکه: الزامات توجه و اهمیت به حفاظت محیط زیست و کاهش آسیب به طبیعت کدام موئلفه ها هستند؟ مصالحی مورد استفاده چه نقشی در تخریب محیط خود زیست و پایداری ایفا میکند؟ توجه به بهبود فیزیکی و روانی در طراحی ها ساختمان ها چه تاثیری در کاهش استفاده از انرژی‌های فسیلی و بکارگیری بهینه از انرژی‌های طبیعی دارد؟ این پژوهش ضمن بازخوانی و باز تعریف موئلفه های کلان و بکارگیری روش توصیفی – تحلیلی از طریق مطالعات اسنادی وکتابخانه ای قصد واکاوی و توجه خاص به ویژه به موضوعات مرتبط و پیرامون چگونگی هم تراز توسعۀ پایدار با عنایت و رعایت و احترام به محیط زیست را در راستای پاسخگوئی به سوالات مطرحه شده را خواهد داشت.
برخی معماران نگرش دیگری به معماری پایدار را مطرح می‌کنند: «برخلاف اظهار عقیده بسیاری از متخصصان دربارۀ اینکه چه چیزی روش معقول محیطی برای معماری می‌باشد و چه چیزی نیست، هیچ چیز قطعی و مسلمی وجود ندارد.» مانند تمام آیین‌های جدید، محدوده بی پایانی از اختلافات تعلیمی وجود دارد روش‌های مختلف بسیاری موجود است، در این راستا از طیف معتقدان به دیوارهای گلی تا علاقه‌مندان به مکانیسم‌های با فناوری پیشرفته را می‌توان اشاره نمود. (Sudjic,1995:25.)
فرم شهر از تمامی عناصر و اجزای کالبدی قابل رویت شهر شکل می‌پذیرد و متشکل از عناصر طبیعی و مصنوع بوده، تبلور فضایی و شکلی فعالیت‌های جوامع است. ماهیتی ترکیبی و سه بعدی دارد که نه تنها در سطح، بلکه در حجم نیز تجسم می‌یابد.. کوچکترین اجزا و عناصر این ترکیب در چارچوب عناصر مصنوع انسان، ساختمان‌ها، شبکه راه‌ها، فضاهای باز و تأسیسات شهری هستند.()
بحث :
بوم‌سازگان(( یا اکوسیستم اشاره به گردآوری اجزاء و روش هایی دارد که تشکیل دهنده و حاکم بر رفتار برخی زیر مجموعه‌های فضای زیستی می‌باشند. مفهوم ادراک شده این واژه معمولاً برای اشاره به عناصر حیاتی و غیر حیاتی و تعامل آن‌ها با یکدیگر در محیط‌های تعریف شده و بدون در نظر گرفتن محدودیت‌های ذهنی در خصوص بزرگ یا کوچک بودن آن منطقه، بکار می‌رود. از نظر بسیاری از مردم، اکوسیستم‌ها (مانند انواع دیگر سیستم‌ها) تحت حاکمیت قوانین علوم سیستم‌ها و علوم سایبرنیتیک بوده و کاربری خاص آن‌ها در گردآوری ارگانیزم‌ها و اجزای مرتبط غیر جاندار می‌باشد. از نظر برخی دیگر، اداره مقدماتی اکوسیستم‌ها توسط امور تصادفی، عکس العمل‌های برانگیخته شده آن‌ها در مواد غیر جاندار و پاسخ‌های انعکاسی ارگانیزم‌ها انجام می‌پذیرد. (حبیبی, حسن;)
بصورت عمومی می‌توان یک سیستم اکولوژیک را بعنوان یک اجتماع از ارگانیزم‌ها (گیاهان، حیوانات و دیگر ارگانیزم‌های زنده -؛ که با عناوین «اجتماع عناصر زنده» یا بایو کونوسیس) در نظر گرفت که با محیط (یا بایوتوپ) در تعامل و زندگی بوده و بعنوان یک واحد بی قاعده عمل می‌نمایند؛ که همان تعامل بعنوان یک واحد پویا و پیچیده و یک «واحد اکولوژیک» می‌باشد.
کلمه «اکوسیستم» مخفف و ترکیب واژه‌های «اکولوژیکی» به معنای زمین‌شناسی و «سیستم» به معنای سامانه می‌باشد. واژه اکوسیستم برای اولین بار در اثر منتشر شده اکولوژیست انگلیسی آرتور تنسلی به سال ۱۹۳۵ مورد استفاده قرار گرفت. وقتی انجمن بوم‌شناسان بریتانیا، دریک نظرسنجی از اعضایش خواست که فهرست مهم‌ترین مفاهیم بوم‌شناختی را ارائه کنند «اکوسیستم» مفهومی بود که بیش از هر چیز در فهرست‌ها تکرار شد. (Cherreett;, 1381)
پیشنهادات و راه کار :
اهمیت دادن به زندگی انسان‌ها و حفظ و نگهداری از آن در حال و آینده، کاربرد مصالحی که چه در هنگام تولید ویا کاربری و حتی تخریب با محیط خود همگن و پایدار باشند، حداقل استفاده از انرژی‌های سوختی و حد اکثر بکارگیری انرژی‌های طبیعی، حداقل تخریب محیط زیست، بهبود فیزیکی و روانی زندگی انسان هاو کلیهٔ موجودات زنده. هماهنگی با محیط طبیعی. هدف از طراحی این ساختمان‌ها کاهش آسیب بر روی محیط، منابع انرژی و طبیعت است و شامل قوانین زیر می‌باشد:
کاهش مصرف منابع غیرقابل تجدید
توسعه محیط طبیعی
حذف یا کاهش مصرف مواد سمی و یا آسیب رسان بر طبیعت، در صنعت ساختمان سازی
تکنیک‌های ساختمان سازی تلاشی در جهت تأمین کیفیت یکپارچه، از نظر اقتصادی، اجتماعی و محیطی است. استفاده معقول از منابع طبیعی و مدیریت مناسب ساختمان سازی به حفظ منابع طبیعی محدود و کاهش مصرف انرژی کمک نموده (محافظت از انرژی) و باعث بهبود کیفیت محیطی می‌شود. کیفیت اساس طراحی پایدار می‌باشد. کیفیت مطلوب بدون توجه به طبیعت فراهم نمی‌شود و همچنین استفاده از مصالح با قابلیت ماندگاری طولانی نیز باید در نظر گرفته شود. رسیدن به استانداردهای بالای کیفیت، امنیت و آسایش که در واقع سلامت انسانها را تأمین می‌کند از مهمترین اهداف معماری پایدار است که رسیدن به چنین شرایطی با استفاده از مدیریت کارآمد و به کار گیری آخرین تکنولوژی‌ها صورت می‌گیرد.
بر این اساس اصولی که باید در این معماری به کار بست شامل موارد زیر است:
ادراک حس مکان، فضای هستی و عدم مزاحمت درآن
استفاده از انرژی‌های طبیعی، مانند انرژی خورشیدی و باد
کاربرد مصالح طبیعی و بومی، قابل بازیافت و بادوام.
جمع‌آوری و استفاده از آب بویژه آب باران و بهره‌گیری از آب دریاچه، دریا
عایق بندی حرارتی، صوتی و ایزوله مناسب ساختمان.
قابلیت تهویه طبیعی به کمک سقف
نور گیری صحیح و طراحی صحیح بازشو

یادداشت: هنگامه حاجی مقصود