زلزله خاموش در دشتهای کرمانشاه؛ فرونشست زمین، پیامد بیتوجهی به بحران آب
به گزارش ایرسا آنلاین به نقل از ایرنا؛ استان کرمانشاه با بیش از ۹۵۰ هزار هکتار زمین کشاورزی و تولید سالانه بیش از ۵.۵ میلیون تُن انواع محصولات زراعی، دامی و باغی، یکی از قطبهای مهم کشاورزی غرب کشور به شمار میرود؛ استانی که معیشت بخش قابل توجهی از جمعیت آن به کشاورزی وابسته است.
با این حال کاهش بارندگی، افت شدید منابع آب زیرزمینی و برداشتهای بیرویه، امروز این استان را با پدیده نگرانکننده فرونشست زمین مواجه کرده است؛ خطری خاموش که امنیت غذایی، زیرساختهای شهری و آینده کشاورزی کرمانشاه را تهدید میکند.
هشدار مسوولان درباره وضعیت منابع آب
«منوچهر حبیبی»، استاندار کرمانشاه در نشست با مسوولان شرکت آب منطقهای، محدودیت منابع آب را یکی از مهمترین دغدغههای مدیریت استان دانست و گفت: آب مایه حیات و ریشه توسعه است، اما منابع آن محدود بوده و حفاظت از تکتک قطرات آب، یک وظیفه همگانی است.
وی با اشاره به کاهش ۳۶ درصدی بارندگی نسبت به میانگین بلندمدت افزود: تأمین آب شرب در اولویت نخست قرار دارد و استفاده از سامانههای نوین آبیاری و پساب تصفیهشده در بخش کشاورزی باید با جدیت دنبال شود.
استاندار کرمانشاه آبخیزداری و آبخوانداری را از اقدامات کمهزینه و اثربخش عنوان کرد و افزود: کنترل مسیر روانآبها و مدیریت سیلابها میتواند نقش مهمی در تقویت منابع آبی استان داشته باشد.
طهماسب نجفی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کرمانشاه نیز هشدار داد: ادامه برداشتهای بیرویه از منابع آب زیرزمینی، به مرگ آبخوانها و نابودی دشتهای حاصلخیز استان منجر خواهد شد.
وی تأکید کرد: چاههای غیرمجاز و اضافهبرداشت از چاههای مجاز، بزرگترین تهدید برای کشاورزی و معیشت مردم است.
وضعیت منابع آب و چاههای غیرمجاز
بر اساس آمارهای رسمی، در استان کرمانشاه بیش از ۱۰ هزار حلقه چاه مجاز وجود دارد که ۱۰ هزار و ۲۸۵ حلقه از آنها در بخش کشاورزی فعال است و سالانه حدود ۶۰۷ میلیون مترمکعب آب برداشت میکنند. در کنار این چاهها، حدود چهار هزار و ۶۰۰ حلقه چاه غیرمجاز نیز در استان شناسایی شده که بخش عمده آنها در بخش کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرد.
بهرام درویشی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای کرمانشاه، با اشاره به اقدامات کنترلی انجامشده در این بخش گفت: از ابتدای سال تاکنون یک هزار و ۱۰۰ چاه غیرمجاز در استان مسدود شده که این اقدام باعث صیانت از هدر رفت ۵۳ میلیون مترمکعب آب زیرزمینی به عنوان سرمایه ملی شده است.
وی همچنین از اختصاص بیش از ۲ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای پروژههای آبی استان خبر داد و افزود: حدود نیمی از این اعتبارات تاکنون تخصیص یافته است.
فرونشست زمین؛ زلزله خاموش
«جلال ابوالحسنی» مدیرکل دفتر توسعه شبکههای آبیاری و زهکشی وزارت جهاد کشاورزی در جلسه روز خاک در سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه، فرونشست زمین را یکی از جدیترین تهدیدهای زیستمحیطی و عمرانی کشور دانست و گفت: برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی باعث فشرده شدن لایههای خاک و در نهایت نشست زمین میشود؛ پدیدهای که زمینهای کشاورزی را نابارور و زیرساختهای شهری را تخریب میکند.
مطالعات انجامشده نشان میدهد دشتهای کرمانشاه، بهویژه ماهیدشت، حسنآباد و ازگله، در معرض فرونشست قرار دارند. در دشت کرمانشاه، حجم آبخوان از سال ۱۳۶۰ تاکنون حدود ۳۹۴ میلیون مترمکعب کاهش یافته است؛ رقمی نگرانکننده که کارشناسان از آن بهعنوان زنگ خطر جدی یاد میکنند.
مدیریت منابع آب و اقدامات پیشگیرانه
اجرای طرح احیا و تعادلبخشی منابع آب زیرزمینی از مهمترین برنامههای مدیریت آب در استان است. به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقهای، بیش از ۵۳ میلیون مترمکعب آب از طریق انسداد چاههای غیرمجاز، کنترل اضافهبرداشت و اصلاح پروانههای بهرهبرداری ذخیره شده است.
همچنین نصب ۴۳۰ دستگاه کنتور هوشمند و اصلاح ۱۵۱ پروانه بهرهبرداری از دیگر اقدامات اجرایی در این حوزه بوده است.
کشاورزی، الگوی کشت و نقش آن در بحران
پروفسور هوشنگ قمرنیا، استاد گروه مهندسی آب دانشگاه رازی، با اشاره به مصرف بالای آب در کشاورزی گفت: بیش از ۷۵ درصد آب شیرین کشور در بخش کشاورزی مصرف میشود و بهرهوری پایین، بسیاری از آبخوانها را با کسری شدید مواجه کرده است.
وی اصلاح الگوی کشت، توسعه کشت گلخانهای، استفاده از سامانههای نوین آبیاری، بهرهگیری از آبهای خاکستری و بازسازی شبکههای فرسوده انتقال آب را از مهمترین راهکارهای مهار بحران آب و فرونشست زمین دانست.
به گفته کارشناسان، آموزش عمومی، افزایش آگاهی و تغییر الگوی مصرف، نقش تعیینکنندهای در کاهش فشار بر منابع آب دارد و هیچ برنامهای برای سازگاری با کمآبی بدون مشارکت مردم و کشاورزان موفق نخواهد شد.
استان کرمانشاه امروز با پدیدهای روبهروست که اگرچه آرام و بیصدا پیش میرود، اما پیامدهای آن میتواند جبرانناپذیر باشد. فرونشست زمین، نتیجه سالها برداشت بیرویه، چاههای غیرمجاز، کاهش بارشها و ضعف مدیریت منابع آب است.
کارشناسان و مسوولان بر این باورند که تنها با مدیریت اصولی منابع آب، اصلاح الگوی کشت، افزایش بهرهوری، بهرهگیری از فناوریهای نوین و فرهنگسازی عمومی میتوان از گسترش این «زلزله خاموش» جلوگیری کرد؛ در غیر این صورت، فرونشست زمین میتواند آینده کشاورزی، سکونتگاهها و امنیت غذایی کرمانشاه را با مخاطره جدی مواجه کند.
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰