تبیین اقلیم و جایگاه معماری بومی گیلان و مناطق معتدل و مرطوب

در هر اقلیم مصالح منحصر بفرد منطقه ای یا مصالح عمومی موجود، تعیین کننده بوده و از قدیم الایام مورد توجه معماران و مردم و اهالی قرار گرفته است. و همچنین اقلیم تعیین کننده معیشت غالب در هر منطقه را تعیین کرده و تامین نیازها نیز وابسته به اقلیم بومی مناطق متغییر خواهد بود.

معماری همساز با اقلیم، با آزمون و خطا و حاصب تجارب چند هزار ساله ناطق مختلف جغرافیایی بوده، که الگو متناسب با ویژگی های ارزنده را نتیجه آن باید دانست. ویژگی هایی اقلیمی حاصل کنش و واکنش های متقابل انسان و طبیعت بوده، که انسان ترجیحا” بجای مقابله، مبادرت به اقدام و همسازی مسالمت امیز با طبیعت نموده است.

کاهش مصرف انرژی و استفاده از نور طبیعی و بادهای موسومی مناسب و مقابله با رطوبت و بادها و باران و نزولات جوی، از ویژگی های اصلی اقلیمی بوده که در معماری بومی و اقلیمی مورد توجه ویژه قرار داشته است. معماری در شرایط اقلیمی هر منطقه نیازمند به مطالعه شرایط اقلیمی خاص آن نواحی بوده، که طراحی همساز با اقلیم و طبیعت مفهوم جدی تری بخود خواهد گرفت.

حال سوال اینکه: آیا میتوان با نگاه نوین و جدید در مناطق معتدل و مرطوب، مبادرت به خلق و طراحی و معماری همساز با اقلیم اقدام نمود؟ چه تاثیراتی طراحی و معماری بومی و اقلیم محور بر طبیعت هر منطقه دارد؟ چه تاثیراتی استفاده از مصالح طبیعی و بومی هر منطقه در سازه های طراحی های صورت گرفته خواهد داشت؟ آیا می توان از معماری بومی در جهت گسترش و فراهم سازی بستر جهت توسعۀ گردشگری استفاده نمود؟

روش مطالعه در این تحقیق بصورت توصیفی- تحلیلی و روش جمعآوری اطلاعات کتابخانهای و اسنادی و دیجیتال بوده است. که با مطالعل مقالات، کتابها و مشاهدات، به بیان نقش اقلیم و تأثیر آن در کالبد معماری بومی گیلان و مناطق و نواحی اقلیمی معتدل و مرطوب پرداخته است.

اقلیم و بافت متأثر از مطالح و معماری بومی و اقلیم محور در مناطق مختلف مورد مطالعه موجود بوده، ولی با بی مهری مواجه گردیده است، که با بررسیهای کتابخانهای به تحلیل و توصیف آنها پرداخته، و هدف از تهیه این مقاله، پاسخگوئی به سوالات مطرحه شده خواهد بود.

تأثیرپذیری از اقلیم در نواحی معتدل و مرطوب بهدلیل آمیختگی بیشتر با طبیعت و فعالیتهای کشاورزی و دامپروری، بیش از مناطق شهری نمود پیدا کرده، و در این مناطق عوامل اقلیمی، شرایط طراحی و معماری را به گونهای رقم خواهد زد که سازگاری و همسازی بیشتری بین انسان و طبیعت و سازه ها فراهم گردد. در همین خصوص شناخت ویژگیهای اقلیمی هر منطقه و به ویژه منطقه مورد مطالعه، و توجه به معماری بومی و اقلیمی، و اجرای روشها و الگوهای طراحی و معماری متناسب اهمیت بیشتری خواهد داشت.

معماری بومی مناطق مختلف در طی سالیان متمادی با اندوخته های تجربی و علمی آمیخته شده و در ادوار مختلف ذهن خلاق و هنرمند و معماران ایرانی راه گشای مشکلات مختلف بوده است، که از جمله آن به مسائل آسایش حرارتی و رطوبتی میتوان اذعان نمود. اولویت های اقلیمی و محیطی، با نگرش تامین مطالح از طبیعت و قابل تجزیه در طبیعت، توانسته است بافت های با ارزش تاریخی و سنتی را بوجود آورد. خانه هایی با معماری سبز در طبیعت سرسبز و سیمای جنگل و دریا ترکیبی از زیباترین چشم اندازهای را بوجود آورده است.

در مطالعات صورت گرفته و شناخت از اقلیم و طبیعت و شرایط آب و هوایی، توجه و پرداختن به موارد اصولی در طراحی، از قبیل اقلیم و طبیعت نتایج ذیل حاصل خواهد شد:
فراهم سازی محیطی سالم جهت سکونت.
پراکندگی جمعیت و تثبیت جمعیت در نقاط دارای زیر ساخت و امکانات رفاهی و خدماتی.
بالا بردن کارایی و استقرار سازه های در موقعیت های مناسب.
ایجاد زمینه های توسعه و عمران اصولی و طراحی و معماری اقلیمی متناسب با شرایط آب و هوایی منطقه.