لزوم بازآفرینی هویتی و کالبدی بافت های تاریخی

تاریخ و پیشنه و سوابق هر قوم یا کشور، در مجموعه ای از بافت های تاریخی قابل رویت بوده، و قابل تکرار نخواهند بود. بافت های تاریخی بعنوان موزه زنده و ملموس مردم شناسی، نقش بسزائی در حفظ و ارتقاء هویت بومی و ملی ایفاء می کنند.

لزوم بروز رسانی و احیاء بافت های تاریخی بر کسی پوشیده نبوده، ولی الزامات و ضرورت های تداوم حیات مجدد آن بافت ها نیز حائز توجه می باشد. در حال حاضر محدوده های بافت های تاریخی بعنوان تهدید جدی و مانع رشد و توسعه تلقی گردیده و راهکارهای مدون و موثر و عزم جدی و هماهنگی های لازم و همه جانبه در مسیر بازآفرینی بافت های تاریخی کمتر مشاهده می گردد.

حفظ یکپارچگی بافت های تاریخی اهمیت ویژه ای داشته، و نوسازی موردی و داوطلبانه ساکنین و مالکین راهگشای این مشکل بنظر نمی رسد. حفظ میراث و تمدن کهن، فرهنگ، معماری و شهرسازی، در گروه تداوم حیات کالبدی و اجتماعی شهرها و بافت های تاریخی خواهد بود.

رویکرد های طراحی مناسب در بافت های تاریخی و لزوم توجه به حساسیت و آسیب پذیری آن بافت ها، در سایه مبانی و اصول معماری ایرانی و اسلامی، باز آفرینی نقش اصلی و کلیدی بافت های تاریخی را دو چندان می کند.

ساماندهی، نظم بخشیدن به یک فضا باهمه محتویات آن است .محتوای اصلی ساماندهی دربافت شهری را سه عامل درفرم،فضا وفعالیت تشکیل می دهد. اولین گام درساماندهی برای یک فضا شناخت وارزیابی قابلیتها وتوان آن می باشد.

مهمترین عاملی که نباید آن را نادیده گرفت اصل مشارکت مردمی است. مشارکت، شمول ودرگیری تمام عیار مردم درکلیه مراحل برنامه ریزی، طراحی وساخت به منظور بهبود وضعیت اسکان وبهره گیری از توان نهفته مردمی درغالب یک سازمان جمعی توسط سازمانهای همیار وخودیار توأم بادرنظر گرفتن خواستها وتمایلات وعلایق آنهاست.

برای احیا و به روز نمودن بافتهای تاریخی، باید علاوه بر پاسخ گویی نیازهای مردم و زندگی روزمره، رجوع معنی داری به هویت تاریخی بافت شود. یکی از رویکردهایی که در سالهای اخیر به عنوان ابزاری برای بازآفرینی بافتهای تاریخی مورد استفاده قرارگرفته است، گردشگری فرهنگی شهری است.

این رویکرد، راهی برای احیا و بهبود کیفیت زندگی شهری از طریق بهبود و توسعه خصوصیات ویژه تاریخی و جاذبههای فرهنگی مکان است. در بازآفرینی فرهنگی نیز کاربریهای فرهنگی و برنامه ریزیهای فرهنگی در بافتهای فرسوده و به خصوص تاریخی، سبب توسعه و احیای فرهنگ خواهد شد.

در مجموع بازآفرینی با هدف ارتقای گردشگری فرهنگی، میتواند از راههای متعددی به نوسازی اجتماعی و کالبدی بافتهای تاریخی کمک کند، با جلب سرمایه گذاری در رشد و توسعه اقتصاد محلی سهم داشته باشد، تغییراتی در نحوه مدیریت بافتهای تاریخی ایجاد کند، پویایی و حیات مدنی را به بافتهای تاریخی برگرداند و منظری از شهر را که نتیجه تعامل بین زمان، فرهنگ، اجتماع و کالبد است، به وجود آورد.

متولیان بافت های فرسوده جهت نوسازی و بهسازی آنها باید گام های زیر را بردارند:
* گردآوری و جمع بندی و بروزرسانی قوانین و مقررات موضوعی در رابطه با بافت های تاریخی.
* تدوین و تصویب قوانین و مقررات تسهیل بخش و روان سازی و سهولت در تملک یا مشارکت در بافت های تاریخی.
* تهیه طرح ها و چشم اندازهای بلند مدت و یان مدت و کوتاه مدت جامع در بافت تاریخی و فرسوده.
* تشکیل سبدهای حمایتی و تشویقی در راستای حفظ و احیاء و بازآفرینی بافت های تاریخی و فرسوده.
* عقد قراردادهایی با حاشیه سود مناسب نسبت به سایر پروژه ها.
* حمایت های همه جانبه قانونی از بخش خصوصی و سرمایه گذاران علاقه مند به فعالیت در بافت های فرسوده و تاریخی.
* ایجاد جاذبه های گردشگری در بافت های تاریخی.