المان شهری در جدال با حفظ هویت

بدیهی ست هر آنچه که به شهر هویت ببخشد موجبات آسایش و رفاه شهروندان را نیز فراهم خواهد نمود . بنحوی که بعنوان متمایز کننده بارز شهرها نیز میتوان از آن نام برد . حتی پیشنیان ما نیز به ضرورت مبلمان شهری پی برده و از آن بهره برده ، و ارتقاء سطح کیفی زندگی شهری را تجربه کرده اند . کیفیت مبلمان شهری میتواند در هویت بخشی به اماکن و شهرها موثر بوده و در القاء بصری حس زیبائی کمک شایانی نماید . اما متاسفانه مبلمان شهری نیز همانند معماری شهری و شهرسازی دارای الگویی اصیل و بومی منطبق با فرهنگ ایرانی نبوده و حتی بعضا” میتواند با فرهنگ ما نیز در تضاد و تقابل باشد و همچنین تداعی کننده سایر فرهنگ ها و یا تهاجم فرهنگی باشد . برآورده سازی نیاز مقطعی و نسنجیده ، بدون مطالعه تجهیزات مبلمان شهری و عدم لحاظ فرهنگ و هویت و سنت میتواند مخاطراتی برای سلامت روحی و روانی شهروندان را بدنبال داشته ، که اهمیت توجه و پرداختن به آنرا دو چندان میکند . عدم پشتوانه هویت بومی و فرهنگ ایرانی ، ناسازگاری با اقلیم و سنت ها ، بی شباهتی به ارزش های نهادینه شده در جامعه در رابطه با مبلمان شهری ، متقابلا” عدم آرامش شهروندان را باعث خواهد شد . سوال اینکه : آیا میتوان هویت از دسته رفته را مجددا” باز یافت ؟ چگونه میتوان با دانش روز دنیا تعامل داشت ، و ضمن حفاظت هویت از آن علوم و دانش برخوردار شد ؟ در این پژوهش ضمن بازخوانی و یادآوری تعاریف موئلفه های کلان موضوعی ، با به کارگیری روش توصیفی و تحلیلی و از طریق مطالعات اسنادی قصد پاسخگوئی به سوالات مطروحه را دارد .
طراح مبلمان شهری با ایجاد انگیزه و امید و اشتیاق در مردم و شهروندان در محیط و شهری آنها را به شهر و هویت شان علاقه‌مندتر کند . شهر بعنوان آیینه تمام‌نمای جامعه ، خواه سنتی یا کلاسیک طلایه دار زیبایی و آرامش‌خاطر شهروندان باشد . و در مرحله بعد با گذر از حالت آرامش‌بخش به شرایط خوش‌بینانه یا انگیزه‌ای هدایت نموده و حالت تنش و عصبی بودن را ، حداقل در طراحی خود منتقل ننماید ، تا تماشای اجرای شهر برای شهروندان لذتبخش باشد .
مقوله های : تعلقات خاطر ، رضایت مندی ، دلبستگی به زادگاه و شهر و محل سکونت ، شادابی و غیره در کشورهای حوزه اسکاندیناوی مورد پژوهش قرار میگیرد ، و آنها از نظر رضایت مندی ۹۷% در صدر کشورهای جهان قرار گرفته اند . اگر بلافاصله پاسخ سوال مطروحه را ندهیم یا تردید کنیم ، در واقع نسبت به وضعیت موجود رضایت مندی نداشته ایم .
توسعه پایدار بعنوان اصل اساسی شناخته شده که شهرت آن برای شهروند بیشتر از تعلقات خاطر مورد توجه بوده ، و طراحان نیز بیشتر از توجه به هویت ملی به منافع مادی و روزمرگی توجه داشتند اند . معماری فعلی نتوانسته همچون گذشته نقشی از بهشت برای ما به ارمغان داشته و آرامش و شادابی و تکامل در پی داشته باشد . کارکرد فضاهای شهری تنزل پیدا کرده و برای شهروندان تحقیر کننده است ، هیچگونه هامونی در پیرامون یافت نشده و نمیتوان ارتباط بصری و تعلق خاطری در فضای شهر ایجاد کرد . آمارها حاکی از رکورد خودکشی و نقاط مستعد بزه در پایتخت به اماکنی با معماری غیر اصولی و ناملموس حکایت دارد . کار هنرمندانه معمار به تلطیف حجم و قابل درک شدن ، مبدل کرده و برقراری ارتباط فرد با حجم در فضای شهری ، به معنی ارتباط فطری با فضا خواهد بود . از سوی دیگر مبلمان شهری با هویت در برقراری ارتباط گفته شده موثر بوده و اضطراب زدائی و تاثیرات روانی خوبی را شاهد خواهیم بود . فضای حاکم بر مبلمان شهری با هویت ملی و بومی تعاملات اجتماعی و تخلیه اضطراب ها و رفع استرس اشخاص را تسهیل بخشیده و با شهروندان ارتباط عاطفی برقرار نموده ، بنحویکه این ارتباط در افراد منزوی شک و تردید و گکان و سوءظن را در پی خواهد داشت .

نویسنده: هنگامه حاجی مقصود