تحلیل شفافیت و نور در معماری ایرانی

شفافیت معماری ایران را عمدتا بایستی در شفافیت فضایی آن سراغ گرفت و می توان گفت، معماری به طور کلی روند رسیدن به اصل شفافیت و کاهش ماده تا رسیدن به فضا را طی می کند. تقلید طراحان از ظواهر و عناصر معماری گذشتگان و بی توجهی آنان به لایه های معنوی و معرفتی، باعث شده تا نتوانند با نیازهای انسان امروز همگام گردند. با توجه به نقش نور در پیشینه غنی معماری ایرانی تاثیر آن بر فضا چگونه بوده است؟ هدف از این تحقیق پی بردن به چگونگی استفاده هنرمندانه از نور در معماری ایرانی وتاثیر برچگونگی ایجاد فضای مطلوب.
معماری ایرانی معماری ای حقیقت جوست، حقیقت در معماری کمال است و کمال از آن باری تعالی است و هر چه در این معماری حضور دارد، عضوی از آن است که جداناپذیر است و روی به سوی حقیقت دارد. نور نشانی از حرکت به سمت حقیقت است که حالت فیزیکی و مادی ندارد و این موضوع در کنار عوامل دیگر مانند اقلیم و موقعیت قرارگیری یک بنا، و نحوه ی استفاده از نور، مطرح می شود. معماران ایرانی از گذشته دور به اهمیت نور در معماری پی برده و روشهای هوشمندانه ای را برای استفاده از نور در ساختمان ابداع کرده اند. در معماری ایرانی از نور به طور یکنواخت استفاده نشده و به کارگیری این عنصر طبیعی بسیار متنوع و متغیر بوده است. همین تغییر مدارم نور، تنوع رنگ و سایه روشن است که پیامهای بصری کافی و مناسب را به چشم انسان می رساند. معماران ایرانی به طور غریزی یا آگاهانه از این اصول ساده وطبیعی پیروی می کرده اند.نور جز غیر قابل جدا از فضاها مخصوصا فضای خصوصی بوده اما در فضاهای عمومی به عنوان عاملی مهم که به فضا کیفیت می بخشد شناخته شده است و فقط نقش روشن کنندگی ندارد. نور می تواند در بعضی فضاهای عبادی مانند مساجد حس تعالی و معنوی را به کاربر بدهد. در فضاهایی مانند بازار می تواند حس حرکت را به کاربر بدهد.در فضاهایی نظیر باغ نیز سبب آرامش روح می شود. در حمام ها باعث بهداشت فضا می شود. به طور کلی اهداف نور در فضاها عبارتند از :حس پویایی و حرکت، حس آرامش روحی، جداکنندگی فضاهایی ، بهداشت فضا،و… میباشد.

نویسنده: هنگامه حاجی مقصود