ایرسا_ معمار از ژرفای وجود معنایی خود مبادرت به ایجاد نظم و هماهنگی در فضا و مکان کرده و تحمیل اراده انسانی به نمایش خواهد گذاشت . منظر و سیمای هر شهر متشکل از مجموعه ای معماری های بهم تنیده شده شهری میباشد که قابلیت انتقال و بازتاب و تاثیرگذاری ارزش ها و هویت را خواهد داشت.

در واقع معماری در عمیق ترین معنای ذهن خود، ایجاد نظم و هماهنگی در فضا و زمان و تسلیم اراده انسانی خود خواهد کرد . نه اراده ای از جنس سلطه ، بلکه از بُعد ایده و تففکر ، معماری در زندگی جاری ست ، غوطه ور در همه شئون زندگی ، زایش شهرها ، زائیده تفکر معماران و طراحان شهری ست . فلذا آینده نگری و رفع نیاز شهروندان توجهات خاص معماران را میطلبد . چرچیل اعتقاد داشت : « رفتار انسان با محیط کالبدی ارتباط تنگاتنگی دارد . انسان محیط فیزیکی را می سازد و سپس محیط فیزیکی است که انسان ها را می سازد . » شناخت ابعاد مختلف رفتارهای اجتماعی و محیط کالبدی از حوزه های مختلف اجتناب نا پذیر بوده و در مسیر تحقق رفع معضلات اجتماعی کمک بسزائی خواهد کرد.

توجه طراحان و معماران به روانشناسی محیطی بستری را فراهم خواهد کرد که در طراحی فضاها ، لایه های پنهان و ضمیر ناخودآگاه شهروندان نیز مورد تحلیل و نیاز سنجی واقع گردند . مباحث آرامش و شادی و تعلق خاطر و غیره متعلق به حوزه خاص تخصصی بشمار نرفته و در تعالی انسان در تمام حوزه ها مورد تاکید است . رابطه محیط شهری و شهرسازی و معماری با مراتب روان شناسی در بُعد مکان و جامعه وجوه مشترکی داشته ، که الزمام ورود به این مقوله را غیر قابل تردید خواهد کرد . و این هدف والائی خواهد بود .

سوال اینکه : روانشناسان محیطی و معماران میتوانند در ارتقاء سطح آرامش و آسایش و امنیت روانی اقدامی صورت دهند ؟ چگونه میتوان احساس رضایت مندی و تعلق خاطر شهروندان را نسبت به شهر را افزایش داد.

شادکامی و رضایت از زندگی جز هیجانی شادمانی ذهنی است ، و شادمانی به مثابه مکملی در درمان بیماری های روحی و کاهش اضطراب و تقویت مهارت های ذهنی و حرکتی بوده و تخلیه فشارهای روحی و افزایش سطح انرژی در بدن را تقویت خواهد کرد . شادمانی مجالی برای رهائی از دغدغه های پوچ زندگی روزمره تا که آنرا به احساس هدفی ارزشمند تبدیل کند .

خرسندی و رضایت مندی موجل میگردد که اعتماد بنفس وآشتی با وجود حقیقی تعمق یافته و از عوامل موثر رسیدن به آرامش درونی و پایدار خواهد بود . افراد امیدوار خوش بین ، امید را به دیگران منتقل کرده و در آرامش خود دیگران را نیز سهیم میکنند . معماران و طراحان نیز میتوانند با بینش خود جامعه شهری و شهروندان را بسمت شادمانی سوق دهند .

استرس و اضطراب یا همان محرک های بیرونی یا درونی نامطلوب که واکنش روان و جسم انسان در مورد آزار قرار میدهد ، تبعات ناخوشایندی و دلیل اصلی انواع بیماری های جسمی و روانی بوده که عنایت به راهکارهایی متناسب در هر حوزه و مدیریت آن الزامی خواهد بود .

استرس بصری در مواجهه با مناظر، محیط ، تصاویر و محرک های خشن، آشفته گی بصری بدنبال خواهد داشت . بهترین راه کار و مهمترین دست اورد در این رابطه و رفع استرس بصری ، نظم بخشی و هارمونی و هویت دهی به نمای شهری و فضای منظر در معماری خواهد بود . حذف نماهای خشن شهری و آلودگی های بصری در طرح های آینده میتواند احساس آرامش و امنیت و تعلق خاطر شهروندان را تقویت کرده و پس از آن نیز میتوان اذعان کرد که مردم شادتر از قبل خواهند بود .

۴-۱- راهکار :
انتقال حس آرامش در طراحی با بهره گیری از عناصر آشنا در محیط آشنا حاصل خواهد شد . هماهنگی و نظم مورد توقع ، سادگی با ضرب آهنگ ملایم و تعادل حرارتی ، فرمها ، خطوط و فضاهای مواج و و نرم ، با کنتراست نرمال غیر مستقیم ، بهره گیری از رنگ های هم خانواده ( سفید، آبی، سبز ) ، گیاه ، طبیعت و غیره با تلفیق در نظام معماری جهت ایجاد محیطی مطلوب و ایمن و آسوده قابل خلق هستند .

۴-۱-۱- خلاصه گرایی و سادگی با تاکید بر محتوا سادگی فرم ها آرامش را القاء خواهند کرد . و در واقع فرم در معماری بمنزله جامعه شناسی و روانشناسی و بیان محتوای معنوی و فرم بصری و قابل ادراک است .

۴-۱-۲- پرتوهای رنگی میتوانند در درمان افسردگی و بی حوصله موثر باشند ، و از روح زندگی بخش رنگ ها اثری روحانی خلق کرد ، تضاد و تقابل تظاهر یا فروتنی ، سردی یا گرمی ، تنش یا آرامش ، معمار میتواند انتخاب کند و در فضا وزن و تعادل ایجاد نماید . گرایش انسان بسمت طبیعت و رنگ سبز قابل توجه است .

۴-۱-۳- نور در ایجاد حس امنیت و عدم تنهایی و انزواء موثر خواهد بود،و اثر خوبی در ایجاد تعلق خاطر ایفاء خواهد کرد.

۴-۱-۴- طبیعت گرایی و پرداخت به فضای سبز در ایجاد حس حیات و آرامش نقش مهمی داشته ، و کشش ذاتی انسان بسوی محیط آرام و طبیعی تاثیرات متبوعی در انسان بدنبال دارد و فاصله از تنش و محیط ازدحام آور ، وجه تمایز کیفی محیط و فضا را متجلی خواهد ساخت .

نویسنده: مهندس هنگامه حاجی مقصود