ایرسا_ طرح برق امید، با هدف نهادینه سازی فرهنگ مصرف بهینه برق در بخش خانگی در سال 1399 به تصویب هیأت محترم وزیران رسیده است. تغیر نگرش مصرف کنندگان » بخش خانگی « به استفاده صحیح از منابع انرژی و حفظ محیط زیست با استفاده از ساز و کارهای تشویقی و بازدارنده از اهداف اصلی این طرح است. در این طرح مشترکان به سه دسته مشترکان کم مصرف، خوش مصرف و پرمصرف تقسیم می شوند. برای هر دسته متناسب با منطقه جغرافیائی، الگوی مصرف برق تعیین می شود.

کرمانشاه _ به گزارش ایرسا آنلاین؛ مشترکان برق به تناسب مشارکت در این طرح از مزایای تشویقی شامل تخفیف تا ۱۰۰درصد تعرفه برق بهره مند می شوند.این طرح در مرحله تدوین دستورالعمل می باشد . یکی از مهم ترین ویژگی های تمدن فعلی جهان، استفاده گسترده از انرژی الکتریکی است. در طول چند دهه اخیر مصرف برق در فعالیت های مختلف جامعه گسترش چشم گیری یافته و امروزه زندگی بدون برق و دستگاه های الکتریکی غیر قابل تصور است.

در الگوی مصرف انرژی در کشور بخش ساختمان یکی از مراکز اصلی مصرفکننده انرژی میباشد. بنابراین با توجه به مصرف باالی انرژی در ساختمان های عمومی، بهینه سازی مصرف انرژی و ارایه راهکارهای مدیریتی جهت کاهش مصرف انرژی ضروری به نظر می رسد. یکی از مناسبترین راهها جهت بهینه سازی مصرف انرژی سیستم مدیریت انرژی است. این سیستم بر کلیه سطوح ساختمان به منظور کاهش هزینهها و صورت حسابهای انرژی نظارت و اشراف داشته و موجب شفاف سازی فعالیتهای مختلف مرتبط با میزان مصرف انرژی شده و نتایج مطلوبی را در جهت کاهش مصرف انرژی ساختمان به دنبال دارد. در واقع سیستم مدیریت انرژی بهینه سازی زمان و ساعات و میزان استفاده انرژی را در ساختمان در پی دارد.

با توجه به این که مصرف عمده انرژی در بخش روشنایی و پس از آن بار حاصل از تجهیزات و ملزومات اداری خالصه شده است، بنابراین آن چه ضروری به نظر میرسد ذکر این مطلب است که با توجه به رشد روزافزون مصرف حاملهای انرژی باید سعی در کاهش سهم بخش روشنایی کرد. بخش روشنایی از بخشهایی است که به راحتی قابل کنترل بوده و در بسیاری از تجارب عملی تا ۴۰% صرفهجویی را نشان داده است. بدین منظور رعایت اصول روشنایی و آگاهی دادن به مدیران از اهمیت به سزایی برخوردار است. با توجه به روند رو به افزایش بهای حامل‌های انرژی و روند افزایشی مصرف در ساختمانها ، تجهیزات و واحدهای پر مصرف شناسایی و قسمتهایی که بیشترین زمینه صرفهجویی را داشت برای ممیزی انرژی جامع انتخاب گردید. با توجه به این که عمده مصارف انرژی الکتریکی در بخش روشنایی و موتورهای الکتریکی فنکوئلها قرار دارد، در این مطالعه بیشتر به ارایه راهکارهای اجرایی جهت کاهش مصرف انرژی الکتریکی در این دو بخش پرداخته شده است.

• بررسی روشهای کاهش مصرف انرژی الکتریکی در بخش روشنایی با جایگزینی المپهای کم مصرف و استفاده از فوتو سلها و بهره مندی از برق امید

در کشور ما سیستم روشنایی تقریبا ۲۰ %کل انرژی الکتریکی است. در بخش خانگی نیز به طور ً مصرف کننده متوسط ۲۵%مصرف ساالنه برق به روشنایی اختصاص می یابد. از آنجا که تأمین انرژی مورد نیاز روشنایی مستلزم سرمایه گذاری کالن است، به جاست سیستم روشنایی بیش از پیش از دید بهره وری مورد بررسی قرار گیرد. به طور کلی با بهینه سازی سیستم روشنایی و به کارگیری سیستمهای کنترل و تجهیزات پر بازده می توان به بیش از ۷۵%صرفه جویی دست یافت. از سوی دیگر باید توجه داشت که بهینه سازی سیستم روشنایی می تواند بر عملکرد بهینه سایر تأسیسات جانبی از جمله سیستم سرمایش (به دلیل نقشی که در افزایش بار حرارتی داخلی ساختمان دارد) نیز تأثیر گذارد.

در مرحله طراحی و انتخاب تأسیسات روشنایی عوامل بسیاری تأثیر دارد که از آن جمله می توان به مواردی چون نوع و شدت روشنایی مورد نیاز، میزان ساعات استفاده از روشنایی، رنگ محیط، درجه حرارت و رطوبت هوا، میزان کثیفی المپ، امکان استفاده از نور طبیعی، مالحظات مربوط به سالمتی و راحتی کاربران و تنظیم درخشندگی و انعکاس نور اشـاره کرد. همچنین مالحـظات مالی، فن آوری های موجود و در دسترس و از همه مهم تر بهرهوری انرژی نیز از عواملی است که در انتخاب تأسیسات روشنایی باید مد نظر قرار بگیرد. صرف نظر از انتخاب سیستم روشنایی که در بهره نوری دریافتی مؤثر می باشد، نحوه بهره برداری نیز بر بازدهی و مطلوبیت روشنایی تأثیر دارد. نور خروجی المپ با گذشت زمان و نیز بر اثر به تعداد دفعات خاموش و روشن کردن و میزان کثیفی المپ و تجهیزات روشنایی کاهش می یابد. به همین دلیل معموالً در طـراحی، میزان روشـنایی ۲۵% بیش از مـقدار مـورد نیاز انـجام می گیرد که این امر خود مـستلزم سرمایه گذاری اولیه بیشتر و پرداخت هزینه انرژی اضافی به طور دائمی خواهد بود. این امر موجب استفاده از برق امید میشود. برای احتراز از این گونه هزینه ها و انجام طراحی بهینه (نه بیش از حد مورد نیاز)، تعویض و سرویس به موقع المپها و سیستم روشنایی توصیه شده است.

همچنین با توجه به پیشرفتهای فن آوری، تعویض تأسیسات قدیمی که از نصب آن ها بیش از ۲۰سال می گذرد یک سرمایه گذاری ارزشمند محسوب می شود. استفاده از المپهای کم مصرف با احتساب هزینه خرید و نصب، هزینه های انرژی را به حدود ۵/۱کاهش میدهد. از آن جای که قسمت قابل توجهی از انرژی در بخش سالنها، راهروها و سرویسهای بهداشتی به هدر میرود، با به کارگیری تجهیزاتی چون فوتوسلها میتوان از این هدررفت جلوگیری کرد. این تجهیزات بسیار ارزان قیمت بوده و با استفاده از حس گر های حساس به حرکت مدار، المپ را قطع یا وصل میکند. این حس گرها در زمانی که هیچ شخصی در درون محلهای مذکور قرار ندارد، سبب قطع مدار روشنایی شده و در صورت وجود شخص سیستم روشنایی را برقرار میکند.

بررسی روشهای کاهش مصرف انرژی الکتریکی در بخش فنکوئلها
کنترل صحیح درجه حرارت اتاقها و یا استفاده از ترموستاتهای مدرن با کنترلرهای یکپارچه و یکنواخت در تمام سطح اتاق یاMET ) (مصرف انرژی را در فنکوئــلهـا ۸ تا % ۱۰کاهش میدهد. به این ترتیب میزان صرفه جوییها در این بخش، معادل ۱۴۷۳۰کیلووات ساعت می گردد. که یکی از راهکارهای کاهش مصرف خانگی و بهره مندی از برق امید میباشد.

• بررسی روش کاهش مصرف انرژی الکتریکی با استفاده از موتورهای پربازده و یا مغناطیسی

اســتفاده از موتورهــای پربــازده و انتخــاب نــوع و سرمایهگذاری باید با دقت زیادی صورت گیـرد چـون در برخـی موارد نتایج عکس میدهد. در جـایگزینی موتورهـای بـا بـازدهی بـاال بــه جـای موتورهای استاندارد بخش تاسیسات ساختمان مورد مطالعه باید با احتیاط عمل شود، زیرا با جایگزینی موتـور پـر بـازده ممکـن است سرعت فن یا پمپ افزایش یابد و با افزایش سرعت فـن یـا پمپ اگرچه میزان دبی بیشتر میشود، اما توان خروجـی موتـور متناسب با مکعب سرعت افزایش مییابد، به طوری کـه ممکـن است افزایش توان خروجی ناشی از افزایش دبی از کاهش تـوان ناشی از افزایش بازدهی بیشتر شود و به جـای صـرفهجـویی در مصرف انرژی، افزایش مصرف انرژی حاصل گـردد. بنـابراین بـه کار گیری این موتورها در ساختمان مذکور بـه دلیـل مشـکالت ذکر شده و فقدان یک قیمت پایدار در ایران به هیچ وجه توصیه نمیگردد.

• بررسی راهکارهای مدیریتی جهت کاهش مصرف انـرژی الکتریکی در ساختمان

پس از بررسی کلیه راهکارهای اجرایی برای بهبود سیستمهای فعلی در ساختمان مورد مطالعه، در نهایت مشخص شد که نیاز به تدوین سیستمی برای شناخت مسایل و معضالت انرژی میباشد که براساس سازمانی تعیین شده فعالیت نماید.

برای نیل به اهداف صرفه جویی انرژی باید عواملی را در نظر داشت تا به کمک برنامهریزی و اجرای آنها به کارگیری بهینۀ انرژی تحقق پذیرد. این عوامل عبارتند از۱: –شناساندن اهمیت موضوع به مدیریت سیستم و جلب نظر و پشتیبانی آن ها۲ . – گردآوری اطالعات و دادههای مورد نیاز۳٫ –انجام ممیزی انرژی۴٫ –شناسایی، ارزیابی و استفاده از فرصتهای صرفه جویی انرژی و به کارگیری بهینۀ انرژی۵٫ –نظارت همیشگی، ارزیابی و پیگیری پیامدهای ناشی از اقدامات صرفهجویی انرژی. بنابراین برای نیل به اهداف صرفهجویی انرژی در ساختمان مربوطه مسئوالن انرژی باید سیستم آماری مناسبی را پدید آورند( ۴و ۵٫(از آن جا که برای ارایه این سیستم ها یک تفکر سازمانی الزم است تا از آن طریق بتوان کلیه تصمیمگیریهای مربوط به انرژی را در جایگاه خود به کار بست، در ابتدا باید نکاتی مد نظر قرار گیرد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد.

۱ -رفتار و مسئولیت مشارکتی در یک ارگان برای اجرای یک برنامه موفق۲٫ -بهبود در طراحی و سیستم مدیریت در ساختمان مربوطه۳٫ -بهبود ارتباطات فی ما بین برای اتحاد نظر در خصوص انرژی۴٫ -نشان دادن اهمیت این مقوله به هریک از مسئولین و کارکنان۵٫ -قابلیت انعطاف سیستم در برابر نظرات اصالحی و پیشگیرانه و مطرح کردن آن در کمیته انرژی- .۶فرهنگسازی و تغییر عادات در جهت بهینهسازی انرژی و در نهایت استفاده از فن آوری های مرسوم و کارا با در نظر گرفتن بهره اقتصادی مربوطه. توجه به این نکات ما را در تعریف دستورالعملهای مختلف یاری میدهد که سعی شده است با ارایه مستندات مختلف متناسب با موارد مذکور کلیه موانع پیرامون مبحث انرژی مرتفع گردد. در این راستا کلیه نیازمندیهای اجرای چنین سیستمی شناسایی شده اما از آن جا که تشریح آن در چارچوب یک مقاله امکان پذیر نیست، رئوس مطالب آورده شده است.

با استناد به چهار اصل اساسی، فرآیند جمعآوری و تجزیه و تحلیل و اجرای سیستماتیک اطالعات انرژی تدوین و مستندات مربوطه ارایه گردیده است. اصل اول: مشخص کردن اهمیت مقوله انرژی و حدود و وظایف پرداختن به مبحث انرژی در ساختمان مورد مطالعه. اصل دوم: تعیین وظایف افراد جهت پرداختن به این مسئولیت و تعیین افراد تیم جمعآوری اطالعات و تجزیه و تحلیل آن ها. اصل سوم: مشخص کردن نحوه پرداختن به مقوله انرژی، نحوه جمعآوری اطالعات، نحوه بایگانی، تشکیل جلسات، چگونگی بازنگری مستندات و تجزیه و تحلیل اطالعات و تصمیمگیری برای هر تغییر و بهبود و در نهایت اصل چهارم: تعیین زمانهای جمعآوری اطالعات توسط افراد مسئول در امر انرژی که یکی از موارد بسیار اساسی در ارایه یک سیستم مدیریت انرژی میباشد. از آن جاکه سیستم مدیریت انرژی در ساختمان مربوطه در رده صفر قرار دارد، با ارایه سیستم جمع آوری و تجزیه و تحلیل و اجرای سیستماتیک اطالعات انرژی و همچنین سیستم جمعآوری اطالعات عمده و اساسی تجهیزات انرژیبر توسط دستگاههای اندازهگیری میتوان تا حدی مصرف انرژی را در ساختمان مربوطه کاهش داد. در سیستم جمعآوری و تجزیه و تحلیل و اجرای سیستماتیک اطالعات انرژی ابتدا باید هدف و دامنه کاربرد مشخص گردد، بدین معنی که طرحهای صرفهجویی انرژی تعریف گردد و روش اجرای جمعآوری اطالعات انرژی و مستندات مربوطه توسط مدیر انرژی یا اعضای واحد تاسیسات تهیه و تدوین گردد. در مرحله دوم فرایند مذکور پس از تعیین روش انجام کار، مسئولیت ها باید مشخص گردد. این مرحله از فرایند شامل موارد زیر است۱: -تشکیل پرونده های مدارک و سوابقاطالعات انرژی۲٫ -تعیین دوره های برنامه های جمعآوری اطلاعات انرژی توسط مدیر انرژی۳٫ -تعیین برنامه و تقویم ممیزی توسط مدیر انرژی۴٫ -تعیین مطالب و نحوه کار گروهی افراد جهت جمع آوری اطالعات۵٫ -قرار دادن فرم نظرخواهی پیرامون انجام طرح ممیزی در اختیار افراد گروه مدیریت انرژی و تکمیل فرم توسط گروه مذکور- .۶تهیه نقشه ها، مطالب واستاندارها برای طرح جمع آوری اطال عات انرژی۷٫ -تعیـین اجناس مورد نیاز جهت اجرای طرح توسط مدیر انرژی و تصویب آن ها توسط کمیته با استفاده از رویه درخواست کاال یا رویه خرید۸٫ -تهیه اطلاعات تجهیزات و دستگاههای انرژیبر با استفاده از مدارک و نقشه های تهیه شده و چکلیستهای ممیزی انرژی- .۹ارزیابی مطالب و مستندات (گزارش ممیزی انرژی) در صورتجلسات کمیته انرژی۱۰٫ -ارجاع گزارش خالصه مدیریتی به مدیرعامل۱۱٫ -و در نهایت مستندسازی مدارک ذیربط. در سیستم جمع آوری اطالعات عمده و اساسی تجهیزات انرژی بر توسط دستگاههای اندازه گیری نیز استفاده از تجهیزاتی اجتناب ناپذیر است- : ۱-نصب آنالیزورهای توان، ولتاژ برای ثبت کلیه پارامترهای موثر الکتریکی، این ادوات با اتصال به ترانسهای جریان و با ولتاژ هر خط کلیه پارامترها از جمله مصرف را تجزیه و تحلیل میکند. -۲استفاده از شیرهای ترموستاتیک، از طریق این شیرها به راحتی میتوان با سنجش انتقال حرارت در فنکوئل و مقایسه با نرخ استاندارد، جریان آب گرم را در فنکوئل قطع یا وصل نمود.

نویسنده: پوریا زارعی